آب پشت سد ماند و ماهیهای خرمشهر مردند
خدا به داد کشاورزان برسد
امسال پرورشدهندگان ماهی هم از اقتصاد ضربه خوردند و هم از آب شور. از جنبه اقتصادی، نهادهها را به دو برابر قیمت خریدند اما از جنبهای دیگر، شوری آب موجب شد حجم ماهی تولیدیشان به یکپنجم برسد امسال آب کافی به کانال ژیان نرسید. به دلیل کمبود آب، آب شور دریا با جزر و مد، به شکل بیسابقهای بالا آمده و در کانال ژیان جریان پیدا کرد. شوری این آب بسیار زیاد و با EC بالای ۲۰هزار است که خسارات بالایی را به نخیلات و پرورش ماهیها وارد آورد
علی رفاهی
در کنار خشکسالی و درهمریختگی اوضاع اقتصادی، مشکل دیگری که موجب رنج و زحمت برای استان خوزستان و فعالان اقتصادی این دیار شده، شوری بیش از اندازه آب است. این امر موجب چند برابر شدن میزان خسارات به کشاورزان، صاحبان استخرهای پرورش ماهی و دامداران و تنگ شدن عرصه فعالیت سودآور اقتصادی شده است تا آنجا که خسارتها روزبهروز بیشتر میشود اما مدیران کاری نمیکنند. نجم عبیدزاده، دبیر نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان خرمشهر در توضیح وضعیت استخرهای پرورش ماهی خرمشهر و آبادان میگوید: در آبادان و خرمشهر رویهمرفته ۷هزار هکتار استخر پرورش ماهی وجود دارد که از این میان، ۶هزار هکتار آن در خرمشهر است. برداشت سالانه این استخرها، نزدیک به 20هزار تن بوده است اما شوری بیش از اندازه آب، کار استخرهای پرورش ماهی را به شکل منفی تحت تاثیر قرار داده است.
عبیدزاده تصریح میکند: آنچه ما امروز در استان خوزستان با آن مواجه هستیم مسأله عدم مدیریت آب است. طی یک دهه اخیر، احداث سدهای بیشمار روی رودخانهها، موجب خشک شدن تالابها و تغییر اکوسیستم شد. به عبارت دیگر، دستکاری بشر در طبیعت، سبب بروز مشکلات در کشاورزی و زندگی مردم شده است.
عدم حمایت صندوق بیمه محصولات کشاورزی
وی در ادامه میگوید: متاسفانه صندوق بیمه محصولات کشاورزی هم بهرغم خسارتهای بسیار زیادی که به مردم وارد آمده، از کشاورزان حمایتی به عمل نمیآورد. آنها برآوردی از خسارات نمیکنند و مبلغی هم به کشاورزان نمیدهند. اکنون فشار بسیار زیادی روی کشاورزان است. این فشار ناشی از عواملی نظیر بیآبی، شوری بیش از حد آب و البته مهمتر از همه، کمکاری مسئولان است.
عبیدزاده در انتقاد از طرحهای ممنوعیت کشت میگوید: طرحهایی از این دست همه چیز را نابود کردهاند. چرا مسئولان و مقاماتی که این ممنوعیتها را گذاشتهاند پیشتر اطلاعرسانی نکردند؟ مگر با ابزار و روشهای علمی نمیشد برنامهریزی بهتری برای جلوگیری از وارد آمدن خسارت به کشاورزان انجام داد؟!
دبیر اجرایی نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان خرمشهر در پایان اظهار میکند: مجموع خسارات وارد شده به استخرهای پرورش ماهی خرمشهر و آبادان در سال جاری به نظر میرسد حدود ۱۲۰میلیارد ریال باشد. البته ضرر قطعا بیشتر است چراکه زحمتی که پرورشدهندگان ماهی میکشند بسیار زیاد است. میتوان این گمانهزنی را هم کرد که در خرمشهر احتمالا ۱۰۰۰ نفر در استخرهای پرورش ماهی کار میکنند.
دو برابر شدن قیمت نهادهها؛ تقلیل تولید به یکپنجم
محمد دیلمی، مدیرعامل شرکت پرورش ماهی اخلاصکاران در شهرستان خرمشهر در توضیح معضلات کار تولیدیاش در سال جاری میگوید: امسال ما هم از اقتصاد ضربه خوردیم و هم از آب شور. از جنبه اقتصادی، نهادهها را به دو برابر قیمت خریدیم اما از جنبهای دیگر، شوری آب موجب شد حجم ماهی تولیدیمان به یکپنجم برسد. یکسری از گونهها مثل فیتوفاگ که در مقابل شوری مقاوم نیستند کاملا از بین رفتند. گونههای باقیمانده نیز به دلیل شرایط بد آب، رشد ناکافی داشته و بسیار کوچک باقی ماندهاند. در حالی که سال گذشته وزن این ماهیها به حدود یکونیم کیلو میرسید اما امسال وزنشان از 300گرم فراتر نمیرود. در واقع، سودی نمیتوان از فروش آنها برد. اکنون بلاتکلیف هستیم چراکه نمیدانیم با اینها چه درآمدی میتوان کسب کرد!
وی میافزاید: در مجموعه شیلاتی ما، ۳۳ کارگر دائمی فعالیت میکنند و در اوقاتی از سال و گاهی بین ۷۰ الی ۸۰ کارگر موقت هم به مجموعه اضافه میشوند. دیلمی با اشاره به فعالیت جانبیاش در حوزه کشاورزی میگوید: برای تغذیه آبزیان، در ۲۰هکتار زمین کشت یونجه انجام دادیم که آن هم بهخاطر آب شور، به کلی از بین رفت. از همین روی، ناگزیر از خرید یونجه شدیم. بهعلاوه، ۱۰۰هکتار کشت شلتوک هم داشتم که نزدیک به ۵۰ نفر در آن کار میکردند و باز بهخاطر شور شدن آب، مزارع شلتوک کاملا خشک شدند و ناگزیر زمینها را شخم زدیم.
وی با بیان اینکه از سال ۱۳۷۴ (سال تاسیس شرکت) تاکنون مشکلات کاریمان، هیچگاه به این اندازه حاد نبوده، میگوید: بهرغم داشتن بزرگترین مجموعه پرورش ماهی منطقه، برای سرپا نگهداشتن کار و فعالیت آن، مجبور شدم بعضی ابزار و وسایل کار کشاورزیام را بفروشم تا دستمزد کارگران را فراهم کنم. از ناحیه پول حاصله از فروش این ابزارآلات، تلاش کردم پول کشاورزان شلتوککار را هم بدهم.
سختگیریهای بانک کشاورزی در شرایط بغرنج کنونی
دیلمی در انتقاد از سختگیریهای بانک کشاورزی جهت بازپرداخت وامهای پیشتر دریافتی، تصریح میکند: متاسفانه اصلا مسئولان بانک کشاورزی وضعیت بد کنونی اقتصادی و شرایط اسفبار تولیدکنندگان عرصه کشاورزی و آبزیپروری را درک نمیکنند و برای دریافت اقساط وامهایشان فشار بسیار زیادی میآورند. وی با اشاره به اعتراضات و پیگیریهای وی و تعدادی دیگر از فعالان حوزه آبزیپروری، میگوید: بهرغم تلاشمان برای جلوگیری از ایجاد هرگونه سوءتفاهم، برخوردهای نامناسبی با ما و دیگر معترضان صورت گرفت و از ما خواسته شد اعتراضاتمان را متوقف کنیم. متاسفانه گوش شنوایی در بین مسئولان وجود ندارد. ما بارها راهکارهایی برای بهبود وضعیت آب ارائه کردهایم اما مورد توجه مسئولان مربوطه واقع نشده است. دیلمی تاکید میکند: فعالیتهای تولیدی و کشاورزی ما، موجب احیای بسیاری از زمینهایی که در دوران جنگ آسیب خورده و رها بودند، شد.
مدیرعامل شرکت پرورش ماهی اخلاصکاران درباره وضعیت کارگرانش اظهار میکند: گرچه در مدت کوتاهی سه نفر را به خاطر مشکلات اقتصادی تعدیل کردیم اما بعد از مدتی آنها را به کار بازگرداندم. برخی کارگران دائم این شرکت نزدیک به ۱۶ سال است که در اینجا شاغلند. ما با این افراد زیستهایم و آنها مثل اعضای خانواده ما شدهاند. دوست نداریم آنها در شرایط اقتصادی کنونی، کارشان را از دست بدهند.
عدم تامین کافی حقآبه کشاورزی و شرب
ناصر مرادیان، مالک یک مزرعه پرورش ماهی در شهرستان خرمشهر هم درباره وضعیت شوری آب در خرمشهر میگوید: قاعدتا آب رودخانه کارون در کانال ژیان پمپاژ میشود تا آب کشاورزی و شرب آبادان و خرمشهر و رودخانه بهمنشیر تامین شود. کانال ژیان و رودخانه بهمنشیر دارای حقآبه هستند اما امسال برای کانال ژیان آب کافی از کارون نرسید. به دلیل کمبود آب از ناحیه کارون، آب شور دریا با جزر و مد، به شکل بیسابقهای بالا آمده و در کانال ژیان جریان پیدا کرد.
وی ادامه داد: شوری این آب بسیار زیاد و با ای سی (EC) بالای ۲۰هزار است. جاری شدن آن در مسیر بهمنشیر، خسارات بالایی را به نخیلات و پرورش ماهیها وارد آورد. خود من ۲۰۰ نفر نخل و کشت یونجه داشتم که همه آنها بهخاطر آب شور از بین رفت. مرادیان درباره خسارات وارده به مزارع پرورش ماهی خرمشهر میگوید: فاز یک و دو مجتمع بزرگ پرورش ماهی شهید احمدیان که شامل ۱۵۰ قطعه میشود و در نزدیکی خرمشهر واقع است، به میزان ۸۰درصد دچار ضرر شدند. در هر مزرعه یا قطعه، عموما ۴ نفر به صورت مستقیم کار میکنند. بنابراین میتوان گفت حداقل ۶۰۰ نفر در کارشان دچار مشکل شدهاند. وی اشاره میکند: در مجتمع تحت مالکیت من، ۳۶ نفر شاغل هستند و بهرغم خسارات وارده، هنوز قصد تعدیل نیرو نداریم چراکه به نیروهایمان برای حفظ و مراقبت از تاسیساتمان نیاز داریم.
مرادیان در پایان با بیان اینکه اگر امسال خدا به داد کشاورزان نرسد، زندگی برای آنها بسیار سخت و زجرآور خواهد بود، میگوید: اگر مسئولان واقعا اعتقاد به بحران کشاورزی دارند باید بیایند الگوهای کشت را تغییر دهند. برای مثال، کشت نیشکر که در بسیاری از زمینهای کشاورزی بین اهواز و خرمشهر جریان دارد، باید بهگونهای انجام شود که حقآبه دیگران نیز رعایت شود. اما متاسفانه در شرایط کنونی، این مهم رعایت نمیشود.
با رهاسازی آب سد به کارون، از تلفات ماهیها جلوگیری میشود
احمد شریفات، مدیرعامل اتحادیه تعاونی آبزی پروری خرمشهر در اواسط مرداد سال جاری از وضعیت شوری آب در خرمشهر ابراز نگرانی کرده بود و گفته بود: کاهش دبی رودخانه کارون موجب پیشروی آب دریا و شور شدن آب حوضچههای ماهی شده که تلف شدن هزاران قطعه ماهی در خرمشهر را به دنبال داشت.
وی اظهار داشت: در ناحیه مجتمع پرورشی شهید احمدیان خرمشهر به دلیل پایین بودن سطح آب و افزایش پساب ناشی از شرکتهای کشت و صنعت نیشکر، آب غیرقابل برداشت و مصرف شده است.
شریفات در انتقاد از شرکت بیمه طرف حساب محصولات پرورش ماهی شرکتهای آبزیپروری خرمشهر، تصریح کرد: شرکت بیمه حاضر به پرداخت خسارتهای ناشی از خشکسالی و شوری آب نیست و از پرداخت خسارت به پرورشدهندگان ماهی امتناع میکند.
مدیرعامل اتحادیه تعاونی آبزیپروری خرمشهر ابراز امیدواری کرده بود در صورتی که آب از پشت سد به رودخانه کارون رهاسازی شود از تلفات ماهیان باقیمانده جلوگیری میشود. مسلم است که آب مورد نیاز فعالان عرصه پرورش ماهی خرمشهر تامین نشده، درآمد و اشتغالشان دچار خسران بسیار بالایی شده و ماهیهایشان در سکوت مردهاند. در واقع، این مسأله تنها درآمد و اشتغال فعالان این حوزه را بهطور مستقیم تحت تاثیر قرار نمیدهد، بلکه اثراتی منفی بر تغذیه و امنیت غذایی مردم این دیار نیز خواهد داشت.
دیدگاه تان را بنویسید